İş Planı Nasıl Hazırlanır? Yatırımcının İlk 5 Dakikada Baktığı 7 Bölüm

İş planı nasıl hazırlanır? Yatırımcının ilk 5 dakikada baktığı 7 bölüm, her birinde yapılan en sık hata ve kırmızı bayraklar. Şablonla hemen başlayın.

Yatırımcılara iş planı sunumu yapan girişimci ekip

Bir yatırımcı haftada onlarca iş planı görür. Sizinkini baştan sona okumaz. Belirli yerlere bakar, orada aradığını bulamazsa kapatır. Bu haksızlık değil, filtrelemedir. İyi haber: neye baktığı tahmin edilebilir.

Aynı yapı, KOSGEB ve TÜBİTAK jürileri için de geçerlidir. Jüri de yatırımcı gibi düşünür, sadece kâr yerine kamu faydası ve yenilikçilik arar.

1. Problem cümlesi

Ne arıyor: Var olan, ölçülebilir, birinin bugün para harcayarak çözmeye çalıştığı bir problem. En sık hata: Problemi çözümden türetmek. "Bizim uygulamamız yok" bir problem değildir. İyi kalıp: "X segmentindeki işletmeler, Y işini yaparken ayda Z saat kaybediyor ve şu anda A yöntemini kullanıyor."

2. Çözümün savunulabilirliği

Ne arıyor: Yarın büyük bir oyuncu aynı şeyi yaparsa sizi ne koruyor? Patent, veri, ağ etkisi, regülasyon, dağıtım kanalı, geçiş maliyeti. En sık hata: "Biz daha iyi yapıyoruz" demek. Daha iyi yapmak savunulabilirlik değil, bir özelliktir.

3. Pazar büyüklüğü: aşağıdan yukarı

Ne arıyor: TAM/SAM/SOM üçlüsünü değil, SOM'un nasıl hesaplandığını. En sık hata: "Küresel pazar 50 milyar dolar, %1'ini alsak 500 milyon dolar." Bu cümle yatırımcıda ilgi değil alarm üretir. Doğru yaklaşım: Ulaşılabilir müşteri sayısı × gerçekçi dönüşüm oranı × ortalama sepet tutarı.

4. Birim ekonomi

Ne arıyor: Bir müşteri kazanmak kaça mal oluyor (CAC), o müşteri ömrü boyunca ne kadar brüt kâr bırakıyor (LTV), CAC ne kadar sürede geri dönüyor. En sık hata: CAC'yi sadece reklam harcamasıyla hesaplamak. Satış ekibinin maaşı da CAC'nin içindedir.

Eşik değerler:

5. Finansal projeksiyonun varsayım sayfası

Ne arıyor: Excel'deki büyük rakamları değil, o rakamları üreten varsayımları. En sık hata: Yukarı sağa giden hokey sopası çizip altında varsayım göstermemek. Test: Modelinizde tek bir hücreyi değiştirdiğinizde beş yıllık ciro değişiyorsa, o hücre işinizin gerçek motorudur. Yatırımcıya onu anlatın.

KOSGEB iş planlarında mali projeksiyon aylık bazda istenir; ilk yıl ayrıntılı, ikinci ve üçüncü yıl yıllık tahmin olabilir.

6. Ekip bölümü

Ne arıyor: Bu ekibin tam olarak bu problemi çözmek için neden doğru ekip olduğunu. Kredibilite sıralaması: Bu problemi yaşamış olmak > bu sektörde çalışmış olmak > benzer bir şey inşa etmiş olmak. En sık hata: Herkesin unvanını yazıp kimsenin neden orada olduğunu yazmamak. Bir de: altı kurucu, hiçbiri tam zamanlı.

7. Yatırım talebi ve kullanımı

Ne arıyor: Kaç para istiyorsunuz, hangi kilometre taşına kadar yetecek, o kilometre taşında şirket ne kadar değerli olacak. En sık hata: "18 ay pist" demek ama 18 ayın sonunda neyi kanıtlamış olacağını söylememek.

Para zaman satın almaz. Para kanıt satın alır.

Kırmızı bayraklar

Sermaye yapısında kurucu olmayan birinin %40 hissesi olması
"Rakibimiz yok" cümlesi
Beşinci yılda %90 kâr marjı
Gelir tablosunda maaş kaleminin bulunmaması
"Sadece NDA imzalarsanız anlatabilirim"

Sık sorulan sorular (FAQPage şeması)

İş planı kaç sayfa olmalı? KOSGEB başvurularında 8-12 sayfa tipiktir. Yatırımcı için ise 10-15 slaytlık bir sunum ve arkasında detaylı finansal model daha etkilidir.

İş planı ile yatırımcı sunumu (pitch deck) aynı şey mi? Hayır. İş planı okumak için, sunum anlatmak için yazılır. İkisi aynı verilere dayanmalı ama aynı belge olmamalıdır.

Finansal projeksiyon kaç yıllık olmalı? Erken aşamada 3 yıl yeterlidir. 5 yıllık projeksiyon isteniyorsa, dördüncü ve beşinci yıl tek satır tahmin olarak verilebilir.

Henüz gelirim yok, iş planı yazabilir miyim? Evet. Gelir yerine öncü göstergeleri (kayıt sayısı, bekleme listesi, pilot müşteri, niyet mektubu) kullanın.

Sonraki adım

SermayeX iş planı aracı bu yedi bölümü adım adım kurar ve finansal projeksiyonu varsayım tablosuyla birlikte üretir.